CISG ve milletlerarası mal satımı
Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG, Viyana Satım Sözleşmesi), farklı ülkelerdeki taraflar arasındaki mal satımlarına uygulanan uluslararası bir metindir. Türkiye bakımından 1 Ağustos 2011'den beri yürürlüktedir.
CISG hangi satımlara uygulanır?
İşyerleri farklı akit devletlerde bulunan taraflar arasındaki mal satımlarına; ya da milletlerarası özel hukuk kuralları bir akit devletin hukukunun uygulanmasını gerektiriyorsa uygulanır (CISG m.1).
CISG neleri kapsamaz?
Kişisel, ailevi veya ev içi kullanım için alınan mallar (satıcı bunu bilmiyor ve bilmesi gerekmiyorsa hariç), açık artırmayla yapılan, cebri icra yoluyla veya kanun gereği yapılan satımlar, hisse senedi, yatırım menkul kıymeti, kıymetli evrak ve para satımları, gemi, deniz taşıtı, hava yastıklı taşıt ve hava taşıtı satımları ile elektrik satımı Antlaşmanın dışındadır (CISG m.2).
Taraflar CISG'nin uygulanmasını dışlayabilir mi?
Evet. Taraflar Antlaşmanın uygulanmasını tamamen hariç tutabilir veya hükümlerinden ayrılabilir (CISG m.6). Bunun açıkça yazılması uygulamada tartışmayı azaltır.
Alıcı malı ne zaman muayene etmeli ve ayıbı ne zaman bildirmeli?
Alıcı malı koşulların elverdiği en kısa sürede muayene etmeli veya ettirmelidir; taşıma varsa muayene malın varış yerine ulaşmasına ertelenebilir (CISG m.38). Uygunsuzluğun niteliğini, öğrendiği veya öğrenmesi gerektiği andan itibaren makul süre içinde satıcıya bildirmezse uygunsuzluğa dayanma hakkını kaybeder. Her hâlde mal fiilen teslim edildikten sonra iki yıllık üst sınır vardır; sözleşmedeki garanti süresi bununla bağdaşmıyorsa o süre esas alınır (CISG m.39).
Esaslı ihlal nedir?
Bir tarafın ihlali, diğer tarafı sözleşmeden haklı olarak beklediğinden esaslı biçimde yoksun bırakıyorsa esaslı ihlaldir. İhlal eden taraf bu sonucu öngörmemişse ve aynı durumdaki makul bir kişi de öngöremeyecek idiyse esaslı ihlal yoktur (CISG m.25). Sözleşmenin ortadan kaldırılması kural olarak esaslı ihlale bağlıdır; teslim etmeme veya ödememe hâllerinde verilen ek sürenin dolması da bu hakkı doğurur (CISG m.49, m.64).
Tazminat nasıl belirlenir?
Tazminat, kâr kaybı dahil ihlal nedeniyle uğranılan zarara eşittir; ancak ihlal eden tarafın sözleşmenin kuruluşu sırasında öngördüğü veya öngörmesi gereken zararı aşamaz (CISG m.74).
Incoterms ile CISG aynı şey mi?
Hayır. Incoterms, Milletlerarası Ticaret Odası'nın (ICC) yayımladığı teslim ve hasarın geçişine ilişkin kurallardır; ancak sözleşmeye konulduğunda bağlayıcıdır ve CISG ile birlikte uygulanabilir.
Temel kavramlar
- Akit devlet
- Muayene ve ihbar
- Uygunsuzluk
- Esaslı ihlal
- Sözleşmenin ortadan kaldırılması
- Öngörülebilir zarar
- Incoterms
Birincil kaynaklar
Son kontrol: 2 Kasım 2026
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş değildir ve avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat değişebilir; somut bir durumda güncel metin ve içtihat ayrıca incelenmelidir.