Farklı ülkelerdeki taraflar arasındaki uyuşmazlıklar devlet mahkemelerinde ya da tahkim yoluyla çözülebilir. Bu başlık altında tahkim, yabancı kararların Türkiye’de hüküm doğurması ve uluslararası sözleşmelere uygulanacak hukuk yer alır.
Uluslararası ticari tahkim
Tahkim, tarafların uyuşmazlığı devlet mahkemesi yerine kendi seçtikleri hakemlere çözdürmesidir. Yeri Türkiye olan ve yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu uygulanır. Tahkim, kurumsal kurallara göre (örneğin İSTAC veya ICC) ya da tarafların belirlediği usulle yürütülebilir. Hakem kararına karşı ancak Kanun’da sayılan sınırlı sebeplerle iptal davası açılabilir.
- Tahkim anlaşması ve tahkim şartı
- Kurumsal tahkim ve ad hoc tahkim
- Hakemlerin seçimi
- Hakem kararının iptali
- Tahkimde geçici hukuki koruma
Tanıma ve tenfiz
Tanıma, yabancı bir kararın kesin hüküm etkisinin Türkiye’de kabul edilmesidir; tenfiz ise kararın Türkiye’de icra edilebilmesini sağlar. Yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi 5718 sayılı MÖHUK’ta düzenlenir; tenfiz için kararın kesinleşmiş olması, karşılıklılık bulunması ve kararın kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gibi şartlar aranır. Yabancı hakem kararlarında Türkiye’nin taraf olduğu 1958 tarihli New York Sözleşmesi uygulanır. Boşanma gibi bazı kararlar, idari makamlar önünde de tanınabilir.
- Yabancı mahkeme kararlarının tenfizi
- Tanıma ve kesin hüküm etkisi
- Yabancı hakem kararları ve New York Sözleşmesi
- Karşılıklılık şartı
- Yabancı boşanma kararlarının tanınması
Uluslararası sözleşmeler hukuku
Bir sözleşmenin tarafları farklı ülkelerdeyse ya da sözleşme başka bir ülkede ifa edilecekse, hangi ülke hukukunun uygulanacağı ve uyuşmazlığın nerede çözüleceği sorusu ortaya çıkar. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’a (MÖHUK) göre taraflar sözleşmeye uygulanacak hukuku seçebilir; seçim yapılmamışsa sözleşmeyle en sıkı ilişkili ülkenin hukuku uygulanır. Taraflar, yabancılık unsuru taşıyan borç ilişkilerinde yabancı bir mahkemenin yetkisini de kararlaştırabilir.
- Hukuk seçimi
- Yetki anlaşmaları
- Sözleşmenin dili ve yorumu
- Uluslararası tedarik ve lisans sözleşmeleri
- Mücbir sebep ve uyarlama
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş değildir.